Projekt pn. „Samorząd przyjazny Seniorom” jest wspólną inicjatywą samorządową odpowiadającą na skutki negatywnych zmian demograficznych związanych z procesem starzenia się społeczeństwa na pograniczu. Partnerami po stronie polskiej i słowackiej są samorządy lokalne (Gmina Stary Sącz, Miasto Limanowa, Miasto Spišská Belá, Miasto Stará Ľubovňa) ), ale także – z rolą wspierającą i koordynującą – samorządy regionalne (Województwo Małopolskie, jako partner wiodący i Samorządowy Kraj Preszowski, jako główny partner transgraniczny).
Aby móc przygotować się na zwiększającą się liczbę osób starszych w populacji pogranicza oraz, co za tym idzie zmiany w systemie opieki zdrowotnej i społecznej, należy już dziś podjąć działania wspierające osoby starsze w codziennym funkcjonowaniu, jak również przedsięwziąć kroki na rzecz zdrowego i aktywnego starzenia się całej populacji. Kluczową rolę w tym procesie odgrywa administracja samorządowa wraz z partnerami społeczno – gospodarczymi, która jest odpowiedzialna za kreowanie polityk publicznych, w tym polityki senioralnej.
W dniach 17-18 czerwca 2025 r. w Starym Sączu na pierwszych wspólnych warsztatach spotkali się przedstawiciele partnerów projektu, pracownicy samorządów lokalnych oraz organizacje pozarządowe i podmioty działające w obszarze wsparcia osób starszych w miastach partnerskich, tworzące lokalne grupy interesariuszy). W czasie warsztatów uczestnicy pracowali nad przygotowaniem kompleksowej diagnozy sytuacji osób starszych na pograniczu polsko -słowackim.
Warsztaty otworzył Pan Jacek Lelek, burmistrz Starego Sącza, gospodarz wydarzenia. W imieniu strony słowackiej uczestników przywitał Pan Ľuboš Tomko burmistrz Miasta Stará Ľubovňa, a w imieniu partnera wiodącego głos zabrał Pan Piotr Romański, zastępca dyrektora Departamentu Rozwoju Regionu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Ekspert strategiczny projektu, Pan Jacek Kwiatkowski reprezentujący Fundację Małopolska Izba Samorządowa, nakreślił zebranym czym jest polityka senioralna, jej kontekst, uwarunkowania i wieloaspektowość.
Uczestnicy warsztatów, pod okiem eksperta strategicznego i ekspertów wspierających, podjęli próbę identyfikowania problemów i barier, które powodują, że środowisko lokalne nie sprzyja rozwojowi osobistemu, aktywizacji społecznej i zawodowej osób starszych, a wręcz go blokuje i powoduje, ze osoby starsze w większości pozostają wciąż na marginesie życia społecznego lub są z niego wykluczone. Podczas prac w grupach warsztatowych partnerzy projektu wraz z lokalnymi interesariuszami szukali także potencjałów rozwojowych miast partnerskich pod kątem aktywizacji osób starszych i poprawy ich sytuacji społecznej. Ważnym elementem warsztatów była nauka metod pracy badawczej oraz dyskusja i analiza sposobu postępowania przy realizacji diagnozy z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań każdego z partnerów. Ustalono, że w ramach procesu diagnozy zostanie przeprowadzona analiza na podstawie danych statystycznych i prognoz demograficznych z uwzględnieniem dostępności i jakości usług dla osób starszych w wybranych obszarach jak np. zdrowie, opieka, bezpieczeństwo czy rynek pracy, edukacja i mieszkalnictwo.
Kluczowym działaniem będzie badanie ankietowe wśród samych seniorów, aby móc lepiej poznać potrzeby, problemy, szanse rozwojowe i wyzwania, z jakimi mierzą się osoby starsze na pograniczu. Uczestnicy zgodzili się, że należy dotrzeć z ankietą przede wszystkim do osób biernych i pozostających w domach. Atmosfera spotkania sprzyjała współpracy, wymianie doświadczeń i pomysłów. Warsztaty były także ważnym krokiem w kierunku nawiązania stałej współpracy między instytucjami, które działają na rzecz poprawy jakości życia osób starszych oraz zapewnienia im godnego i aktywnego miejsca w społeczeństwie, co jest istotą lokalnej polityki senioralnej.
Efekty tych prac zostaną opublikowane w formie raportu z diagnozy sytuacji społecznej w miastach partnerskich na pograniczu pod kątem zmian demograficznych i potrzeb wynikających ze starzejącego się społeczeństwa.
